Akumulatory litowo-jonowe stały się nieodłącznym elementem nowoczesnego przemysłu. Zasilają wózki widłowe, autonomiczne wózki transportowe (AGV), maszyny produkcyjne, systemy magazynowania energii oraz floty pojazdów elektrycznych. Wraz ze wzrostem ich zastosowania rośnie także świadomość zagrożeń pożarowych, które się z nimi wiążą.

Co tak naprawdę odróżnia pożar akumulatora — i czy wymaga on odmiennego podejścia do usuwania skutków pożaru?

Krótka odpowiedź brzmi: i tak, i nie.

Wiele wyzwań pojawiających się po pożarze akumulatora przypomina te, które występują po każdym pożarze przemysłowym. Akumulatory litowo-jonowe mogą jednak wprowadzać dodatkowe zanieczyszczenia, dodatkowe kwestie bezpieczeństwa oraz utrzymujące się ryzyko ze strony uszkodzonych ogniw. Zrozumienie tych różnic pomaga organizacjom podejmować świadome decyzje na etapie oceny szkód, renowacji i odzyskiwania sprawności.

Dlaczego pożary akumulatorów litowo-jonowych budzą tak duże zainteresowanie

Pożary akumulatorów często przyciągają uwagę mediów. Zdjęcia płonących samochodów elektrycznych, magazynów energii czy uszkodzonych pakietów akumulatorów są spektakularne.

Tym, co wyróżnia akumulatory litowo-jonowe, jest połączenie wysokiej gęstości energii, wydzielania ciepła oraz możliwości wystąpienia samopodtrzymującej się reakcji zwanej niekontrolowanym rozbieganiem termicznym (thermal runaway). Po zainicjowaniu reakcja ta może generować ogromne ilości ciepła i przebiegać dalej nawet bez zewnętrznego dopływu tlenu.

Nie oznacza to jednak, że pożary akumulatorów zdarzają się częściej niż inne pożary przemysłowe. Gdy jednak w grę wchodzą akumulatory, w procesie renowacji trzeba uwzględnić dodatkowe zagrożenia i zanieczyszczenia.

Czym pożar akumulatora różni się od konwencjonalnego pożaru przemysłowego

Każdy pożar stwarza zagrożenia.

Dym, sadza, kwaśne pozostałości, korozyjne produkty spalania i potencjalnie toksyczne substancje to typowe następstwa przemysłowych zdarzeń pożarowych. Niepełne spalanie może wytworzyć szeroką gamę szkodliwych związków, które trzeba usunąć, zanim obiekt bezpiecznie wróci do eksploatacji.

Gdy w pożarze biorą udział akumulatory litowo-jonowe, mogą uwolnić się dodatkowe substancje, w tym:

• fluorowodór (HF)
• fluorki
• tlenki metali zawierające lit, kobalt, mangan lub nikiel
• inne produkty rozkładu związane z akumulatorami

Substancje te mogą przedostawać się do powietrza podczas pożaru, a także osadzać się na powierzchniach w całej dotkniętej strefie.

Kolejną istotną różnicą jest intensywność wydzielania ciepła. Systemy akumulatorów litowo-jonowych mogą uwalniać znaczne ilości energii cieplnej, co może zwiększać intensywność pożaru i powiększać strefę jego oddziaływania w obiekcie.

Dodatkowe zagrożenia: fluorki, tlenki metali i zanieczyszczenia pożarowe

Jednym z kluczowych pytań po pożarze akumulatora nie jest to, czy występuje zanieczyszczenie — lecz jaki rodzaj zanieczyszczenia jest obecny.

Pożary akumulatorów mogą generować związki zawierające fluor oraz zanieczyszczenia na bazie metali, które zwykle nie stanowią istotnego problemu przy konwencjonalnych pożarach.

Zakres tego zanieczyszczenia zależy od wielu czynników — m.in. od wielkości pożaru, warunków wentylacji i ilości materiału akumulatorowego. Duże systemy akumulatorów lub zdarzenia obejmujące wiele ogniw mogą skutkować większymi ilościami fluorków, tlenków metali i innych produktów spalania rozproszonych po całym obiekcie.

Zwiększa to potencjalne ryzyko zanieczyszczenia maszyn, urządzeń produkcyjnych i wrażliwej elektroniki, przez co dokładna ocena i badania stają się szczególnie ważne.

Badania wykazały podwyższone poziomy fluorków i związków metali towarzyszące pożarom akumulatorów litowo-jonowych. Dla obiektów przemysłowych rodzi to kilka praktycznych kwestii:

• bezpieczeństwo pracowników podczas inspekcji i sprzątania
• potencjalne zanieczyszczenie maszyn i urządzeń produkcyjnych
• możliwe ryzyko korozji
• kwestie środowiskowe i związane z utylizacją
• konieczność potwierdzenia braku zanieczyszczeń przed ponownym zajęciem obiektu

Sama widoczna sadza nie ujawnia pełnego zakresu zanieczyszczenia. Dlatego konieczne mogą być ukierunkowane badania i analizy, by wykryć pozostałości fluorków i innych zanieczyszczeń związanych z akumulatorami.

Dlaczego uszkodzone akumulatory pozostają zagrożeniem po ugaszeniu pożaru

Jedną z najważniejszych różnic między pożarami konwencjonalnymi a zdarzeniami z udziałem akumulatorów jest to, że zagrożenie nie zawsze kończy się w chwili ugaszenia płomieni.

Uszkodzony akumulator litowo-jonowy może nie dawać wyraźnych wizualnych oznak swojego stanu. Nawet po ostygnięciu trudno bywa ocenić, czy jest w pełni stabilny, czy nadal istnieje ryzyko ponownego zapłonu.

Dlatego z uszkodzonymi akumulatorami należy postępować ostrożnie oraz przechowywać je, transportować i utylizować z zastosowaniem odpowiednich procedur bezpieczeństwa i atestowanych pojemników. Powszechnie stosuje się specjalne rozwiązania transportowe i magazynowe, aby ograniczyć ryzyko opóźnionego zapłonu.

Dla obiektów przemysłowych zabezpieczenie uszkodzonych systemów akumulatorowych jest często ważnym krokiem, zanim będzie można rozpocząć pełną renowację.

Jak przebiega renowacja po zdarzeniu z udziałem akumulatorów

Mimo dodatkowych zagrożeń związanych z akumulatorami litowo-jonowymi podstawowe cele renowacji pozostają niezmienne:

• ochrona ludzi
• stabilizacja obiektu
• ocena zanieczyszczeń
• odzyskanie majątku
• jak najszybsze i najbezpieczniejsze przywrócenie działalności

Co ważne, metody renowacji stosowane po pożarach akumulatorów są zasadniczo podobne do tych stosowanych po pożarach konwencjonalnych. W zależności od dotkniętych aktywów i profilu zanieczyszczeń renowacja może obejmować czyszczenie na sucho, procesy czyszczenia wodnego lub metody z użyciem rozpuszczalników.

Różnica często tkwi w fazie oceny.

Dodatkowe badania mogą służyć wykryciu fluorków, ocenie poziomu zanieczyszczeń i potwierdzeniu, że cele remediacji zostały osiągnięte. Procedury techniczne BELFOR obejmują m.in. szybkie testy na obecność fluorków, testy chlorków, ocenę pH oraz laboratoryjną analizę próbek z przetarć — tam, gdzie jest to zasadne. Umożliwia to zespołom renowacyjnym podejmowanie decyzji opartych na dowodach w zakresie czyszczenia, dekontaminacji i odzyskiwania urządzeń.

Co powinni ocenić likwidatorzy szkód i służby BHP po pożarze akumulatora

Dla likwidatorów szkód i specjalistów BHP decyzje po pożarze koncentrują się zwykle na trzech kluczowych pytaniach:

Postępowanie z uszkodzonymi akumulatorami i wyzwania związane z utylizacją

Utylizacja akumulatorów może stać się kluczowym elementem procesu odzyskiwania. Nawet po ugaszeniu pożaru uszkodzone akumulatory litowo-jonowe mogą wciąż grozić ponownym zapłonem. Ponieważ ich stanu nie zawsze da się ocenić wzrokowo, dotknięte ogniwa zwykle zabezpiecza się w dedykowanych pojemnikach bezpieczeństwa przed transportem i utylizacją.

Transport uszkodzonych w pożarze akumulatorów podlega szczególnym przepisom bezpieczeństwa i wymogom dotyczącym postępowania. Przy większych zdarzeniach sama utylizacja bywa wyzwaniem — zwłaszcza gdy duże ilości akumulatorów wymagają tymczasowego przechowywania, transportu i recyklingu. Ograniczona przepustowość przetwarzania może wpływać na czas odzyskiwania i warto uwzględnić ją wcześnie w procesie restytucji.

Przywracanie obiektów, urządzeń i działalności do normalnego stanu

Nadrzędnym celem po każdym pożarze jest przywrócenie działalności operacyjnej.

Choć pożary akumulatorów litowo-jonowych wprowadzają dodatkowe zagrożenia i kwestie techniczne, nie zmieniają zasadniczo celu renowacji: bezpiecznego przywrócenia ludzi, obiektów i działalności do normalnego funkcjonowania.

Sukces zależy od zrozumienia konkretnych zanieczyszczeń, których dotyczy zdarzenie, właściwego postępowania z uszkodzonymi akumulatorami oraz zastosowania strategii renowacji opartej na badaniach, wiedzy technicznej i sprawdzonych metodach remediacji.

W miarę jak akumulatory litowo-jonowe stają się coraz powszechniejsze w środowiskach przemysłowych, organizacje rozumiejące te różnice będą lepiej przygotowane, by reagować, odzyskiwać sprawność i minimalizować przestoje w razie zdarzeń z ich udziałem.